Wat is Coeliakie?

Wat is Coeliakie?

In Nederland zijn er waarschijnlijk 160.000 mensen die coeliakie hebben. Tot nog toe zijn er echter maar 25.000 gediagnosticeerd. Dat betekent dat er nog heel veel Nederlanders de ziekte wel hebben maar dit zelf nog niet weten. Ongeveer 135.000 mensen lopen daardoor rond met klachten welke kunnen worden opgelost als ze zouden weten dat ze coeliakie hebben. Coeliakie wordt daarom ook wel de meest onbekende volksziekte van Nederland genoemd. Bij mensen die coeliakie hebben raakt het slijmvlies van de dunne darm beschadigd telkens wanneer men gluten eet. Dat leidt uiteindelijk tot heftige klachten als buikpijn, diarree, obstipatie, vermoeidheid, depressiviteit en vele andere klachten. Coeliakie een auto-immuunziekte, dus er bestaat helaas geen medicijn tegen. Het enige wat iemand met coeliakie kan doen om van de klachten af te komen is levenslang een glutenvrij dieet volgen. Dat is lastig, maar het beschadigde darmslijmvlies herstelt zich dan weer waardoor klachten vrijwel altijd volledig verdwijnen.

 

Ben je bang dat je misschien ook coeliakie hebt, ga dan eerst naar een huisarts en vertel wat je klachten zijn. Een diagnose begint met een bloedtest en die geeft helaas geen uitsluitsel wanneer je zelf al aan een glutenvrij dieet bent begonnen! “ zegt, Emmelou (glutenvrije blogger)

Verschillen tussen coeliakie, tarwe allergie en glutensensitiviteit

Coeliakie, glutensensitiviteit en tarwe allergie, het wordt vaak door elkaar gehaald maar het zijn echt zeer verschillende problemen.
Coeliakie of ook wel gluten-intolerantie genoemd, betekent dat men de gluten (een eiwit) welke voorkomen in tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut niet verdraagt. Gluten komen van nature in deze granen voor, maar zitten hierdoor ook in producten die gemaakt worden op basis van deze graansoorten. Brood, koekjes, pizza, spaghetti zijn voor de hand liggende voorbeelden. Maar ook in vele sausen, soepen, snoepjes, bier en bijvoorbeeld chips komen gluten voor. Ze worden vaak glutentoegevoegd om een product ‘beter’ te maken. Mensen met coeliakie verdragen geen gluten en worden al ziek van één enkele broodkruimel. Het slijmvlies van hun dunne darm raakt door gluten ernstig beschadigd.
Mensen met een tarwe allergie krijgen uitsluitend na het eten van producten waarin tarwe verwerkt zitten klachten. Zij verdragen alle andere graansoorten wel gewoon.
Er zijn ook mensen bij wie de ziekte coeliakie na onderzoek niet vastgesteld kan worden, en die ook geen tarwe allergie of andere darmziekte blijken te hebben, maar bij wie klachten toch verdwijnen dankzij een glutenvrij dieet. Deze mensen zijn glutensensitief. Over glutensensitiviteit en de oorzaken daarvan is nog vrij weinig bekend. Artsen en onderzoekers zijn druk bezig uit te zoeken of bij deze mensen gluten de boosdoener zijn of dat er wellicht een andere reden is waarom zij reageren op deze graansoorten.

De dunne darm beschadigd

Bij mensen met coeliakie raakt het darmslijmvlies van de dunne darm ontstoken. Hierdoor kunnen voedingstoffen niet meer worden opgenomen. De dunne darm zorgt er normaal gesproken voor dat er met de vele plooien en darmvlokken een ruw oppervlak ontstaat waar onze voeding aan blijft kleven. Hierdoor kan het lichaam gemakkelijk voedingsstoffen opnemen. Als er sprake is van coeliakie wordt de darmwand echter glad. De plooien en darmvlokken verdwijnen dan en het opnemen van de benodigde voedingsstoffen wordt ernstig bemoeilijkt.

De klachten

Er zijn vele verschillende klachten bekend bij mensen met Coeliakie. De klachten lopen van persoon tot persoon sterk uiteen en zijn soms lastig te koppelen aan coeliakie. Er zijn patiënten met ernstige diarree klachten, maar er zijn er ook die juist last hebben van obstipatie. Er zijn er die door een gebrek aan voedingsstoffen veel gewicht verliezen, maar er zijn er ook die juist kampen met overgewicht.
De klachten zijn ook lang niet altijd te koppelen aan maag- en darmproblemen wat er voor zorgt dat er soms een lange tijd overheen gaat alvorens de diagnose coeliakie daadwerkelijk gesteld wordt. Denk bijvoorbeeld aan depressiviteit, neerslachtigheid, botontkalking en slijtage aan tanden en kiezen. Vaak wordt er bij dergelijke klachten dan eerst elders gezocht alvorens men aan coeliakie denkt.
Vooral bij volwassenen gaan er soms jaren voorbij waarin steeds klachten voorkomen die men niet goed thuis kan brengen tot men op coeliakie getest wordt.

Hoe te herstellen

Zodra de ziekte coeliakie is vastgesteld kan er gewerkt worden aan het herstel. Daarvoor is het nodig dat de patiënt 100% glutenvrij gaat eten en dat het hele verdere leven vol houdt. De darm hersteld dan meestal in een periode van 6 maanden tot 2 jaar volledig.
Helaas is het zo dat elke keer dat men toch gluten binnenkrijgt, al is het maar een kruimeltje, de darm weer opnieuw beschadigd.
Als het vaststellen van de diagnose te lang is uitgebleven kan het soms zijn dat herstel helaas onmogelijk is. Er is dan sprake van zogenaamde ‘refractaire coeliakie’. Dit komt meestal alleen maar voor als coeliakie ver na het 50e levensjaar wordt vastgesteld. In die gevallen neemt het risico op het ontwikkelen van een tumor in de dunne darm helaas ook toe.

Gerelateerde ziekten

Als je coeliakie hebt, dan maakt je lichaam antistoffen aan tegen je eigen weefsel. We noemen dat een auto-immuunziekte. Naast coeliakie blijken patiënten soms ook last te hebben van andere ziekten zoals bijvoorbeeld een intolerantie voor lactose of botontkalking. Maar ook een combinatie met andere auto-immuunziekten zoals bijvoorbeeld diabetes komt regelmatig voor.
Soms hebben mensen met coeliakie ook last van een chronische huidaandoening in de vorm van (hevig) jeukende blaasjes. Dit heet Dermatitis Herpetiformis (of ook wel ziekte van Dühring) en wordt vaak verward met eczeem. Ook deze ziekte wordt veroorzaakt door een overgevoeligheid voor gluten.

Wat te doen

Als u vermoed dat u of uw kind coeliakie heeft is het belangrijk dat u een bezoek brengt aan uw huisarts. De huisarts zal waarschijnlijk een bloedonderzoek uitvoeren en/of u doorsturen naar een MDL-arts.
Begin in géén geval zonder dat de diagnose daadwerkelijk gesteld is met een glutenvrij dieet. Doet u dat wel, dan kan de huisarts helaas niet meer vaststellen of er daadwerkelijk sprake is van coeliakie. Bovendien is de kans op een ongewenst tekort aan voedingstoffen groot als u zonder een arts te raadplegen aan een glutenvrij dieet begint.

Als de diagnose coeliakie is vastgesteld is het dan ook van belang dat u spoedig een diëtist raadpleegt zodat u hulp krijgt bij het leren omgaan met het glutenvrije dieet, en tips krijgt om een tekort aan vitaminen en mineralen te voorkomen.

(Bronvermelding: De Nederlandse Coeliakie Vereniging  2015 / https://www.glutenvrij.nl/page/Coeliakie/Wat-is-coeliakie)